فرش نهاوند، با طرحهای اصیل و کیفیت بینظیر، نه تنها زینتبخش خانههای ایرانی، بلکه آوازهاش در سراسر جهان پیچیده است. اما چه چیزی این فرش را تا این اندازه خاص کرده است؟ فرش نهاوند، به دلیل استفاده از مواد اولیه مرغوب، از دوام و ماندگاری بالایی برخوردار است. این فرشها، که با دستان هنرمند زنان و مردان نهاوند بافته میشوند، نمادی از هنر و فرهنگ این منطقه هستند. در این مقاله، به بررسی تاریخچه، ویژگیها و کیفیت فرش نهاوند میپردازیم و شما را با این هنر اصیل ایرانی آشنا میکنیم. همچنین، به سوالاتی مانند تفاوت فرش نهاوند با سایر فرشهای ایرانی، نحوه تشخیص فرش اصل نهاوند و نکات مهم در نگهداری از این فرشها پاسخ خواهیم داد.
تاریخچه فرش نهاوند
شهر نهاوند، شهری تاریخی در استان همدان، به عنوان یکی از مراکز تولید فرش دستباف در ایران شناخته میشود. هنر فرشبافی در این منطقه سابقهای طولانی دارد و شواهد تاریخی نشان میدهد که از دوران صفویه رواج داشته است.
این شهر که سومین شهر بزرگ استان همدان است، به دلیل رواج دامپروری در آن، از دیرباز یکی از مراکز اصلی تولید فرش دستباف بوده است. دسترسی آسان به مواد اولیه مانند پشم، نقش مهمی در رونق این هنر در نهاوند داشته است. فرش نهاوند با طرحها و نقشهای منحصربهفرد، رنگهای طبیعی و زنده، و کیفیت بالای بافت، جایگاه ویژهای در میان فرشهای ایرانی دارد. این فرش نه تنها در استان همدان، بلکه در سطح کشور و جهان شناخته شده و مورد استقبال قرار میگیرد.
ویژگی های فرش نهاوند
- نوع بافت
- مواد اولیه
- رج شمار
- طرح و نقش
- رنگبندی
- ابعاد
نوع بافت
شیوه بافت در این منطقه عمدتاً تخت باف است، اما گاهی نیز به صورت نیم لول بافته میشود. گرههای مورد استفاده در این فرشها، هم از نوع گره ترکی و هم از نوع گره فارسی هستند که تنوع و ظرافت خاصی به بافت میبخشند.
یکی از ویژگیهای بارز فرش نهاوند، ارتفاع بلند و گوشتدار پرزها است که به فرش، نرمی و حجمی دلپذیر میبخشد. بافت قالی در نهاوند بیشتر به صورت تک پود انجام میشود که این امر، استحکام و دوام فرش را افزایش میدهد.
مواد اولیه
در بافت این فرشها، از پشم و پنبه به عنوان اصلیترین مواد اولیه استفاده میشود. پشم به کار رفته در فرش نهاوند، معمولاً از گوسفندان محلی منطقه تهیه میشود. این پشمها پس از شستشو و رنگرزی با رنگهای طبیعی، به قالیهایی تبدیل میشوند که نه تنها زیباییشان چشمنواز است، بلکه سالها دوام میآورند. در گذشته، بافندگان نهاوندی تنها از پشم برای بافت فرش استفاده میکردند، اما امروزه با پیشرفت فناوری، از نخ پنبه نیز در ترکیب با پشم استفاده میشود. این ترکیب باعث افزایش استحکام و انعطافپذیری فرش میشود. یکی از ویژگیهای منحصر به فرد فرش نهاوند، رنگرزی طبیعی که با استفاده از گیاهان محلی مانند روناس و پوست گردو انجام میشود از دیگر نکات مهم این قالی است.
رج شمار
رج شمار، یکی از معیارهای مهم در سنجش کیفیت فرش دستباف است و نشاندهنده تعداد گرههایی است که در 7 سانتیمتر از عرض فرش زده میشود. هرچه این عدد بالاتر باشد، فرش از بافتی ریزتر، ظریفتر و باکیفیتتر برخوردار است که معمولاً بر ارزش و قیمت آن نیز تأثیر میگذارد.
فرشهای دستباف نهاوند، دارای رج شماری متوسط تا بالا هستند. در گذشته، رج شمار این فرشها حدود 25رج بوده، اما در سالهای اخیر، با بهبود تکنیکهای بافت و استفاده از نخهای مرغوبتر، رج شمار آنها به 30 تا 40 رج افزایش یافته است.
طرح و نقش
اینها رایجترین طرحها و شناخته شده ترین طرحهای این فرش است. در این بین نکته ای که ذکر آن مهم است این است که در بسیاری از منابع، از فرش نهاوند با نام فرش عشوندی (oshvand) میشناسند که این موضوع اشاره به روستایی دارد که اولین بار این طرح (طرح کلهگلی) در آن بافته شده است، و فرش عشوندی نام یکی از طرحهای فرش نهاوند نیست.
رنگبندی
قالی نهاوند به رنگهای زنده و شاد معروف است و طراحان دکوراسیون داخلی هرموقع به ایجاد سرزندگی و شادابی در محیط خانه روی میآورند، فرش های قرمز نهاوند یکی از گزینه های همیشگی آنهاست. رنگهای قرمز، سرمهای و کرمرنگ از اصلیترین رنگهای بهکاررفته در این فرشها هستند و اغلب در پسزمینه و حاشیهها دیده میشوند. ترکیب رنگ قرمز کدر با زمینه آبی تیره، یکی از شناسههای اصلی قالی نهاوند به شمار میرود، هرچند در برخی نمونهها ممکن است این قاعده رعایت نشود.
ابعاد
برخلاف بسیاری از فرشهای شهری که در اندازههای بزرگتر تولید میشوند، در نهاوند بیشتر فرشهای کوچک و قالیچهای بافته میشود. سایز مرسوم این فرشها ۲.۵ در ۱.۵ متر است که به دلیل کاربردپذیری بالا، در فضاهای کوچک مانند آپارتمانها و ورودی خانه، طرفداران زیادی دارد.
در گذشته، ابعاد متوسطی مانند ۳ در ۱.۵ یا ۳.۵ در ۱.۵ متر نیز در این منطقه تولید میشد، اما به دلیل کاهش تقاضا، امروزه بیشتر تولیدات به سمت سایزهای پردهای و چهارمتری سوق پیدا کردهاند، بهطوریکه بیش از ۶۰ درصد از فرشهای نهاوند در این اندازه بافته میشود. در مقابل، قالیهای بزرگ و ذرع و نیم تنها کمتر از ۱۰ درصد از تولیدات را شامل میشوند و حدود ۲۰ درصد از بافتههای نهاوند در اندازههای سهمتری و قالیچهای عرضه میشوند.
در گذشته فرش های بزرگ پارچه نهاوند با تعداد کم بافته میشد، اما امروزه این ابعاد به ندرت بافته میشود. فروشگاه قالیوند یکی از مراجع فرش دستباف نهاوند فرشهای بزرگ پارچه در ابعاد ۹متری و ۱۲ متری نهاوندی را عرضه میکند که میتوانید مشاهده کنید.
مهمترین روستاهای قالی بافی در نهاوند
از آنجایی که فرشهای نهاوند در دسته فرشهای روستایی دسته بندی میشوند، روستاها بزرگترین مراکز تولید فرشهای نهاوند هستند. کارگاه های فرش بافی متمرکز در نهاوند، مانند شهرهای دیگر نیست و بیشتر به صورت پراکنده و توسط زنان روستایی بافته میشود.
مهمترین روستاهایی نهاوند، فعال در زمینه بافت فرش دستباف:
- روستای عشوند
- روستای کلهخان
- روستای زرامین
- روستای برجک
- روستای بانسره
- روستای گل حیدر
- روستای دهلق
خرید فرش نهاوند
اگر به دنبال فرشی باکیفیت، اصیل و ماندگار هستید، فرش دستباف نهاوند با طرحهای چشمنواز و رنگهای طبیعی بهترین انتخاب برای شماست. این فرشها نهتنها جلوهای بینظیر به فضای شما میبخشند، بلکه با بافت ظریف و دوام بالا، تا سالها زیبایی خود را حفظ میکنند.
👈همین حالا از فروشگاه قالیوند دیدن کنید و مجموعهای از فرشهای نفیس نهاوند را با بهترین قیمت و تضمین کیفیت خریداری کنید!
آدرس شعبه نهاوند: خیابان 17 شهریور، کاروانسرای سعادت، فرش قالیوند
شماره تماس: ۰۸۰۹-۸۷۹-۰۹۳۷